Groninger Combinatie - Paul Keres (KNSB Meesterklasse 2025/26)
Vandaag verwelkomen wij Paul Keres uit Utrecht. Met nog drie ronden te spelen begint het er zo langzamerhand om te spannen voor ons eerste team. We staan momenteel achtste, maar het gat naar plek negen (regerend kampioen Charlois Europoort) is minimaal.
Zelf ben ik vandaag non-playing player. Ik heb vandaag een treinreis van Thisted (Jutland, Denemarken) naar Malmö in Zweden voor de boeg. Mijn reisgenoot? Natuurlijk, Bent Larsen!
13.00
Bent en ik zitten in de trein. Ook al ben ik niet in het Denksportcentrum, ik zie het zo voor me hoe het er aan toe gaat: livebord-expert Fons plaatst een aantal stukken net even op een andere manier op het bord zodat het technisch allemaal goed loopt, de wedstrijdleider houdt een praatje en beveelt de zwartspelers de klok inwerking te stellen, de handen worden geschud, de spelers wensen elkaar een prettige partij en let’s go!
Direct maar eens mijn telefoon erbij pakken om te kijken wat er aan bord 1 gebeurt. Paul Keres heeft daar Lars Ootes opgesteld en wij hebben daar Eelke met zwart tegenover gezet. De zetten verschijnen al snel in beeld (bedankt Fons!). Geweigerd damegambiet met 6…Lf5. “Ach”, zucht Bent, “ik heb dat één keer in mijn leven gespeeld met zwart. Dat was tegen voormalig Europees kampioen (voor jeugd) Curt Hansen. Ik werd toen positioneel volledig overspeeld.” Nou, hopelijk doet Eelke het beter…
Op bord 2 neemt Sergei het met wit op tegen Hugo ten Hertog. Ah, dat zal waarschijnlijk een 1.e4 g6 worden waarin de voormalig Europees kampioen (voor volwassenen) er om bekend staat snel een pion op c3 te zetten. Zo gezegd, zo gedaan. In Sergei’s driedelige boekenserie Rock Solid Chess bespreekt hij meerdere partijen met (soortgelijke) openingen, zoals zijn illustratieve overwinning in 1999 op Kasimdzhanov. Zeer leerzaam, Rock Solid Chess is een aanrader!
14.30
De eerste treinoverstap zit erop, in Holstebro, waar Bent als jeugdspeler lid van de lokale schaakclub werd. Eens kijken wat er in het Denksportcentrum gebeurt. Aan bord 4 speelt Lucas (fan van het Deense woord hygge) met wit tegen Niels Ondersteijn. Zo te zien is dit een 1.e4 opening geweest waarin zwart (net zoals op bord 2) heeft besloten de loper te fianchetteren naar g7. De afgelopen twee zetten van Lucas winden er geen doekjes om: h4 gevolgd door h5. “AlphaZero-stijl” zeg ik, waarop Bent mij vertelt dat het maar eens afgelopen moet zijn met dat “AlphaZero-stijl”-geroep telkens wanneer er een randpion naar voren wordt geschoven. “Kom op zeg, ik adviseerde dat al in de tijd dat ík schaakboeken schreef!”.
16.00
Bij het bord van Lucas zie ik dat het welbekende balkje behoorlijk is uitgeschoten in het voordeel van wit. Het is duidelijk wat er aan de hand is: Lucas heeft zojuist met zijn dame een gedekt stuk op f5 geslagen. Mocht het dameoffer van Lucas aangenomen worden, dan volgt 22.Tg1+ Lg7 23.Pf6+ Kh8 24.hxg7 schaakmat! “Hygge, hygge, hygge.” zou Lucas dan volgens mij gezegd hebben. Er is geen uitweg voor zwart: 1-0 voor GC.
Op bord 10 zijn Machteld en haar tegenstander Xander Wemmers een variant in het middenspel ingedoken waardoor het centrum bruut is opengeslagen. Machteld vervolgde met 20.Dc4 wat volgens Stockfish helaas verliest. Blijkbaar was 20.Dg4 nog enigszins prima geweest. Een paar zetten later kleurt het balkje volledig zwart (in het voordeel van de tegenstander). Op zo’n moment hoor je op schaaklivestreams commentatoren gillen “Oh no, what a blunder!” terwijl de commentatoren nog geen flauw idee hebben wat er eigenlijk aan de hand is. Wat het ook moge zijn, deze partij ging helaas verloren: 1-1.
16.30
De eerste brug die Bent en ik vandaag zullen tegenkomen is een feit: de Kleine Beltbrug van Jutland naar Funen. De resultaten zullen nu wat sneller achterelkaar binnendruppelen. Voor zover ik kan zien heeft Sergei geweldig gespeeld: het centrum werd veroverd, pionnen werden onder druk gezet, de e-lijn werd precies op het juiste moment geopend waarna Hugo zich genoodzaakt voelde om zijn dame te geven tegen een paar stukken. De rest was a matter of technique zoals ik dan in de schaakboeken van Bent las, terwijl ik soms dacht “tja, dit zal wel gewonnen zijn, maar ik zie het mezelf nog wel verprutsen”. Voor Sergei uiteraard geen probleem: 2-1 voor GC.
Kort daarna bevindt Loek aan bord 8 zich in een onthoudbare situatie tegen Kambiz Sekandar. Loek speelde met wit de konings-indische aanval. Zwart rokeert dan meestal kort waarna de h-pion vooruit gespeeld kan worden. Zwart rokeerde in deze partij echter lang waarna de h-pion een aanknopingspunt bleek: 14…g5! Zwart infiltreert Loek’s koningsstelling en daarmee trekt Paul Keres de stand weer gelijk: 2-2.
16.45
De partij van Sipke, aan bord 6 met wit tegen Peter Lombaers, lijkt een van de evenwichtigste partijen van vandaag. Op zet 28 had zwart wel een voordeel kunnen claimen door een pion op f5 te installeren. Toen dat niet gedaan werd greep Sipke meteen zijn kans om …f5 van zwart eruit te halen door 29.g4 te spelen. Tien zetten later speelden beide spelers hun torens drie keer heen en weer: 2½-2½.
Ho, wacht eens even. Op bord 5, Nick tegen Paul Hommerson zie ik dat de klok van een van beide spelers “0:00” aangeeft. Dat zou weleens een teken kunnen zijn dat de partij al klaar is, maar dat het livebord om een of andere reden het resultaat niet heeft geregistreerd. Even kijken wat er aan de hand is. Nick heeft ergens in deze partij een toren gewonnen en in de stelling waarin het livebord doet alsof de tegenstander door zijn tijd is gegaan, durf ik wel te concluderen dat Nick gewonnen heeft: 3½-2½ voor GC.
17.00
Hé, aan bord 9, Andrii tegen Kobe Smeets, nog een geval waarin het livebord doet alsof er een vlag is gevallen. Even vanaf zet 1 kijken hoe het ging. In de Siciliaanse Kan variant heeft Andrii 5…g6 gespeeld. Leuk feitje: blijkbaar heet dit de Zwitserse Kaas variant. Waar de naam vandaan komt lijkt mij duidelijk: alle pionnen van zwart staan op de witte velden en dat zorgt nou eenmaal voor gatenkaas. Een paar zetten vóór zet 40 blunderde Andrii’s tegenstander met Pgxf5. Natuurlijk, lekker makkelijk om te zeggen vanaf de zijlijn. Achter het bord zal dit immers ingewikkeld geweest zijn. Maar Andrii heeft in ieder geval goed uitgerekend dat de stelling na 37…Dg4 niet te bolwerken is voor wit: 4½-2½.
17.30
De trein rijdt inmiddels op de Grote Beltbrug van Funen naar Seeland. De tussenstand ziet er rooskleurig uit voor ons en daar komt nog eens bij dat Leandro, aan bord 3 tegen Joris Kokje, een dame-eindspel in is weten te komen met twee pluspionnen.
Daar staat tegenover dat Milan ietsjes minder staat aan bord 7 tegen de hoogst gerate Nederlander uit het jaar 2011, Wouter Terlouw, en dat Eelke inmiddels verzeild is geraakt in een verloren toreneindspel. Bent: “Ik zei het toch, het kan misgaan in die 6…Lf5 variant.” Waarop ik de Deense grootmeester, en tevens eindspelexpert, vertel dat ik Eelke weleens een dame-eindspel met vier pionnen tegen drie pionnen heb zien winnen. Voor de goede orde, Eelke was in die partij degene met een pion minder.
18.00
Heel even leek het weer raak te zijn, Eelke die een Houdini pullt. Helaas belandt hij toch in een dame tegen toren eindspel dat de tegenstander nu binnen vijfitg zetten moet zien te winnen. Bent: “Dame tegen toren heb ik nooit op het bord gehad, maar toren + loper tegen toren heb ik een keer mogen proberen tegen Tal. Tal verdedigde dat uitstekend met behulp van de Cochrane techniek. Ik heb het niet eens dertig zetten geprobeerd, want het was mij al duidelijk dat de achtste wereldkampioen dit tot in de puntjes beheerste.”
Dat dame-eindspel van Leandro was uiteraard lastiger over the board dan vanuit de trein. De partij is inmiddels in evenwicht. Er is ook goed nieuws: Milan staat ineens gewonnen!
18.30
Bent en ik zijn zojuist uitgestapt in Kopenhagen. Later vanavond zullen we onze reis vervolgen naar Malmö in Zweden, via de brug over de Øresund tussen de beide landen. Ik heb niet meegekregen in welke volgorde het een en ander zich precies afspeelde in het Denksportcentrum, maar Milan heeft zijn gewonnen stelling in ieder geval weten om te zetten in een punt: 5½-2½. Daarmee is de match binnen!
Eelke werd uitgetikt in het dame tegen toren eindspel en Leandro verloor helaas het dame-eindspel: 5½-4½. Niet voldoende voor Paul Keres om de stand gelijk te trekken, dat zou een brug te ver geweest zijn. Daarop besluiten Bent en ik dat het wel mooi is geweest: we blijven in Kopenhagen.